UIT DE OUDE DOOS

 

Een uniek bedrijf

De meeste geitehouders hebben twee of drie melkgeiten die het gezin van melk voorzien. Soms is het aantal geiten wat groter om dan met de melk een paar kalveren of biggen groot te brengen. Een uitzondering hierop maakt echter het bedrijf van R.C.W. de Haan te Haamstede, die in totaal twintig stuks melkgeiten houdt. De melk van deze geiten wordt namelijk tot kaas verwerkt.

Fokkerij
Ongeveer tien jaar geleden heeft de heer De Haan zijn geitenfokkerij in de huidige vorm opgezet. De basis van deze fokkerij heeft hij gelegd door enkele goedsoortige geiten aan te kopen, onder andere in Zuid-Holland en Noord-Brabant.
Als vaderdieren heeft hij hoofdzakelijk gebruik gemaakt van Joachim van Schouwen 900 S en Diederik Theodorus van het Watergat 922 S, beide zonen van Diederik Theodorus 895 S.
Dit jaar zijn de lammeren verwekt door Diederik uit de Hoogenboomlaan 968, zoon van Joachim van Schouwen 900 S. Hier is een nauwe familieteelt toegepast in de bloedlijn van de bok Diederik Theodorus 895 S. Doelbewust heeft hij een type geit gefokt met een wat lichte voorhand, sterke rug, diepe gewelfde ribben en een goed ontwikkeld evenredig kruis.
Hij ziet hierin het type melkgeit dat voldoende ruwvoer kan verwerken en weinig moeilijkheden oplevert tijdens het lammeren.
Mede door de nauwere familieteelt vinden wij hier een geitenstapel die veel uniformiteit vertoont.
De kampioene van de fokveedag 1965 te Zierikzee staat er goed voor
Arenaria 6 van Schouwen 1787 S van fokker/eigenaar R.C.W. de Haan te Haamstede.
Het melken
Het melken geschiedt twee maal daags op een zogenaamde melkbank die buiten de stal geplaatst is. Dit is een soort laag tafeltje waarop de geit staat om gemolken te worden. De melker zit op deze melkbank, dit is minder vermoeiend dan wanneer men gehurkt zit. Vooral bij een groot aantal geiten is dit van zeer groot belang.
Op de melkbank is een hekje met voerbak aangebracht waaraan de geit tijdens het melken vastgezet wordt. In de voerbak krijgt ze een hoeveelheid krachtvoer dat afgestemd is op de melkgift.
Men heeft reeds gedacht om het melken machinaal te gaan doen. Gezien echter de grote investering en de geringe arbeidsbesparing bij dit aantal melkgeiten is hiervan voorlopig afgezien.

Melkverwerking tot kaas
Alle gewonnen melk, met uitzondering van de melk die nodig is voor gezinsgebruik, wordt door mevrouw De Haan tot kaas verwerkt. Ze maakt de geitekaas in de vorm van Goudse kaas van ongeveer een halve kilo (lunchkaasjes).
Voor de bereiding van één kaas is ongeveer vijf liter melk nodig. De beschikbare hoeveelheid melk varieert van 20 tot 40 liter per dag, naar gelang van de tijd van het jaar. Dit betekent dat er dagelijks vier tot acht kaasjes gemaakt worden.
Eenmaal per dag wordt de melk verkaasd, omdat er een goede gelegenheid is om de avondmelk te koelen. De koeltemperatuur is 3° C. Met de toevoeging van yoghurt als zuursel zijn goede resultaten bereikt.
Overigens wordt de gewone manier van kaasbereiden toegepast zoals dit thans ook nog op de boerenkaasbedrijven gebeurt.
Een aantal geiten met hun bazin. De familie De Haan te Haamstede (de vorige redacteur) heeft een groot geitebedrijf.
Afzet van de kaas
De afzet van de geitekaas is een moeilijk vraagstuk. Daar er geen normale markt is voor geitekaas moeten hier nog wat wegen voor de afzet gevonden worden.
De buitenlandse kaassoorten, die in de meeste gevallen ook van geitemelk gemaakt zijn, hebben wel een goede afzet.
De verkoop van de kaas heeft in hoofdzaak plaats aan particulieren voor een prijs van 70 cent per ons. De handel staat hier nogal afwijzend tegenover, mede ook in verband met de prijs.
Een regelmatige afzet aan de handel is op dit ogenblik daarom nog niet aanwezig. Dit zal echter toch nodig zijn om een goede basis te hebben voor een lonende verwerking van geitemelk tot kaas.

Huisvesting en voeding
De melkgeiten zijn ondergebracht in een zogenaamde gesloten loopstal. Dit is een afgescheiden gedeelte van de schuur, waarin de geiten los rondlopen.
Gedurende de zomermaanden kunnen de dieren overdag op het weiland lopen. Die weiland echter ligt op droge duingrond. Het gevolg hiervan is dat reeds in juli de kwaliteit van het gras zodanig achteruit gaat dat dan reeds krachtvoer bijgevoerd moet worden om de melkgift op peil te houden. Sommige dieren krijgen dan een kilo rundveebrok C. Dit betekent een aanzienlijke verhoging van de kostprijs van de melk.
In de winter bestaat het rantsoen uit weide- en lucernehooi, aangevuld met pulpbrokken en krachtvoer.
Een deel van de kudde van de heer R.C.W. de Haan te Haamstede bij de loopstal waarin de geiten onderdak kunnen vinden. In de loopstal worden ze bijgevoerd en gemolken.
Samenvatting
Gezien de kwaliteit en de uniformiteit van de geitenstapel is men wel op de goede weg om tot een grote eenheid van een goed gehalte te komen.
Wat de voeding betreft is het nodig om het grasland te verbeteren of grasland op betere grond te krijgen. Die kan de kostprijs van de melk aanzienlijk drukken.
De kaasbereiding zelf moet nog een aantal technische verbeteringen ondergaan, in het bijzonder is dit het geval met de bewaring.
De grootste moeilijkheid is echter gelegen in het feit dat men nog niet over een regelmatige afzet beschikt die het maken van geitekaas tot een zeker en economisch verantwoord bedrijf maakt.
F.A. van Gilst
De Geitehouder, oktober 1964

    

De geitehouderij op het bedrijf van de heer R.C.W. de Haan te Haamstede, Zeeland

Tijdens de algemene ledenvergadering op 6 april jongstleden heeft de heer R.C.W. de Haan een inleiding gehouden over het houden van geiten in grote aantallen.

Het bedrijf van de heer De Haan is gelegen nabij Haamstede tegen de duinen. Momenteel worden daar op een oppervlakte van circa acht hecare arm duinzand dat in droge perioden niets oplevert, circa 60 eenjarige en oudere geiten gehouden.
Deze zomer werden er 42 geiten gemolken, voornamelijk tweejarige en oudere. Daarnaast zijn er nog dertien jaarlingen waarvan er tien gelamd hebben en hun lam zogen.
De heer De Haan heeft drie eenjarige bokken en een vijfjarige, waarmee ook reeds vijf jaar is gefokt.
 
Het melken geschiedt met behulp van de melkbank, die bij een hekje van de loopstal is geplaatst. De geiten staan meestal te dringen om er het eerst uit te mogen en weten dan precies hun plaats op de melkbank, zodat het verwisselen weinig tijd vergt. De geitlammeren zijn bijzonder lief en aanhankelijk. Ze worden opgefokt met kunstmelk en hebben een uitloop naar buiten, zodat ze bij goed weer buiten kunnen spelen.
 
Op het ogenblik zijn er nog 25 tot 30 lammeren op het bedrijf aanwezig, waaruit ongeveer 15 geitlammeren zullen worden geselecteerd om aan te houden.
De melk wordt gebruikt voor de kaasbereiding. Er worden twee soorten kaas gemaakt, namelijk de zogenaamde harde kaasjes, welke voornamelijk van de zomermelk bereid worden en een begingewicht hebben van circa een pond, en de zogenaamde zachte kaasjes van minimaal 100 gram en voor het grootste deel bereid uit wintermelk.
De afzet van de kaas geschiedt gedeeltelijk via het delicatessenwinkeltje van de heer De Haan en voor een deel via de groothandel.
De harde kaas wordt onder de naam 'Moermondse Kaas' en de zachte kaas onder de naam van 'Kaas van Aaltje' verkocht.
J.J. Zonderland
De Geitehouder, mei 1968

 

WITTEENBONTEGEITEN.NL